وقتی در خیابان قدم می‌زنید، به احتمال زیاد توجهی به منابع اطراف شما که دائم هوا را آلوده می‌کنند ندارید. جالب است بدانید به غیر از خودروها، منابع زیادی برای آلودگی هوا وجود دارد که باعث صدمه‌زدن به انسان‌ها و طبیعت می‌شود. آلودگی‌‌ها به‌صورت ذرات بسیار ریز جامد، ذرات مایع و گاز در هوا منتشر می‌شود. همان‌گونه که شما بهتر از ما می‌دانید، منبع بیشتر آلودگی‌های هوا مربوط به تجهیزاتی است که توسط انسان‌ها ساخته شده‌اند.

آلودگی‌ هوا بیشتر از آنچه فکرش را بکنید جان انسان‌ها را تهدید می‌کند و گزارش‌ها نشان می‌دهد چیزی بیشتر از نیمی از ساکنان شهرهای بزرگ در معرض آسیب‌های ناشی از آلودگی‌ هوا هستند.

به‌همین‌منظور آژانس حفاظت از محیط زیست آمریکا شش نوع رایج از آلودگی‌‌ هوا را مشخص کرده است. اُزُن، ذرات معلق در هوا، مونواکسید کربن، اکسید نیتروژن، دی‌اکسید سولفور و سرب به‌عنوان شش نوع آلودگی‌ رایج در هوا شناخته می‌شوند و در بین این آلودگی‌ها، اُزُن و ذرات معلق در هوا بیشترین خطر را برای سلامت انسان‌ها و محیط‌زیست دارند.

فهرست آلودگی‌های موجود در هوا

اُزُن

یکی از آلودگی‌های موجود در هوا که کمتر شناخته‌شده اُزُن است.

اُزُن شامل سه اتم اکسیژن است و در نتیجه فعل‌‌وانفعالات شیمیایی میان اکسید نیتروژن و ترکیبات آلی فرار که در مجاورت نور خورشید قرار می‌گیرند تولید می‌شود. اُزُن بسته به موقعیتی که در هوا قرار دارد می‌تواند برای انسان‌ها خطرناک یا مفید باشد.

گاز اُزُن زمانی که بالاتر از ارتفاع ۱۶ کیلومتری یا بیشتر از سطح زمین قرار داشته باشد نقش یک لایۀ محافظ برای جلوگیری از نفوذ پرتوهای مضر خورشید را ایفا می‌کند. اما امان از زمانی که دود خودروها و کارخانه‌ها وارد اُزُن شوند، در این حالت اُزُن نقش ابری از دود و آلودگی‌ را روی سر انسان‌ها ایفا می‌کند.

ذرات معلق در هوا

این ذرات حالت‌های جامد، مایع و گاز دارند و از آلودگی‌های مختلفی تشکیل می‌شوند؛ در‌نتیجه ذرات معلق در هوا سرشار از اسید و فلزهای سمی هستند. این ذرات در محیط‌های نزدیک به کارخانه‌ها بیشتر در هوا پیدا می‌شود.

زمانی که حریق بزرگی در جنگل رخ‌ داده باشد نیز هوای اطراف پر از ذرات معلق خواهد شد. این ذرات به‌راحتی از طریق تنفس وارد ریه‌ها می‌شوند.

مونواکسید کربن

با گازی سمی و بی‌رنگ و بو طرف هستیم که جلوی ورود اکسیژن به بدن را می‌گیرد و بیشتر به مغز و قلب انسان آسیب می‌زند. خودروها را می‌توان دلیل اصلی حضور این گاز خطرناک در هوا دانست.

اکسید‌های نیتروژن

اکسید‌های نیتروژن شدیداً واکنش‌پذیر هستند و در احتراق با دمای بالا تولید می‌شوند. این گاز به‌صورت ابری قهوه‌ای‌رنگ روی شهرها قرار می‌گیرد و در بین گازهای موجود در اکسید‌های نیتروژن، دی‌اکسید نیتروژن (NO2)، بیشترین خطر را برای انسان‌ها دارد.

دی‌اکسید سولفور

دی‌اکسید سولفور بر اثر فعالیت‌های آتش‌فشانی یا فرآیند‌های صنعتی تولید می‌شود. استفاده‌ از سوخت‌های فسیلی نیز یکی از مهم‌ترین منابع تولید دی‌اکسید سولفور است. دی‌اکسید سولفور باران‌های اسیدی را به‌دنبال دارد و صدمه‌های جدی به دستگاه تنفس انسان‌ها وارد می‌کند.

سرب

سرب فلزی سنگین است که به‌صورت طبیعی در محیط یافت می‌شود. اما باز هم این کارخانه‌ها هستند که نقش مهمی در تولید سرب و آلودگی‌ هوا دارند. به لطف تلاش‌های زیست‌محیطی که در دهۀ ۸۰ و ۹۰ میلادی انجام شد شاهد کاهش میزان سرب بودیم؛ اما باز هم هوای مکان‌هایی که در آنجا سرب ذوب می‌شود آلوده به این فلز خطرناک است. سرب روی دستگاه‌ عصبی انسان‌ها اثر مخربی باقی می‌گذارد و عملکرد کلیه‌ها و سیستم‌ ایمنی بدن را مختل می‌‌کند.